{"id":99,"date":"2018-04-06T07:22:55","date_gmt":"2018-04-06T07:22:55","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/?page_id=99"},"modified":"2019-01-16T11:06:28","modified_gmt":"2019-01-16T11:06:28","slug":"rys-historyczny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/?page_id=99","title":{"rendered":"Rys historyczny"},"content":{"rendered":"
Bieszczady maj\u0105 niezwykle barwn\u0105 i ciekaw\u0105 histori\u0119, na przestrzeni wiek\u00f3w sta\u0142y si\u0119 one prawdziwym tyglem kulturowym. Od czasu, kiedy to na arenie dziej\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 w X w. pa\u0144stwa, Polska Piast\u00f3w i Ru\u015b Kijowska, po\u0142udniowo \u2013 wschodnie rubie\u017ce naszego kraju, w tym Bieszczady, stanowi\u0142y sporne terytorium pomi\u0119dzy Polsk\u0105, a Rusi\u0105. Pretensje do tych ziem zg\u0142aszali r\u00f3wnie\u017c W\u0119grzy. W drugiej po\u0142owie XI w. obszar ten znalaz\u0142 si\u0119 w posiadaniu ksi\u0105\u017c\u0105t Rusi Kijowskiej, a p\u00f3\u017aniej Rusi Halicko \u2013 W\u0142odzimierskiej. Od po\u0142owy  XIV w., kiedy to Kazimierz Wielki przy\u0142\u0105czy\u0142 Ru\u015b Czerwon\u0105 do kr\u00f3lestwa Piast\u00f3w, losy Bieszczad\u00f3w nierozerwalnie zwi\u0105za\u0142y si\u0119 z histori\u0105 Polski.<\/strong><\/h6>\n
Bieszczady i ich pog\u00f3rze zosta\u0142y zasiedlone stosunkowo p\u00f3\u017ano, bo dopiero w XV i XVI w. Ludno\u015b\u0107 polska osiedla\u0142a si\u0119 tu niech\u0119tnie ze wzgl\u0119du na trudne warunki bytowania. Zagospodarowaniem rozleg\u0142ych pustek zaj\u0119li si\u0119 zatem pasterze przybywaj\u0105cy tu z po\u0142udniowych Karpat, a nawet z P\u00f3\u0142wyspu Ba\u0142ka\u0144skiego, zwani Wo\u0142ochami. Z czasem, g\u0142\u00f3wnie pod wp\u0142ywem cerkwi prawos\u0142awnej, Wo\u0142osi ulegli daleko id\u0105cej rutenizacji, wtopili si\u0119 w \u017cywio\u0142 ruski, a po cz\u0119\u015bci i polski. W ci\u0105gu stuleci z ludno\u015bci tej wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 ruska grupa etniczna, okre\u015blana od po\u0142owy XIX w., mianem Bojk\u00f3w. Pochodzenie nazwy Bojko<\/em> nie jest dostatecznie wyja\u015bnione. Okre\u015blenie, a w\u0142a\u015bciwie przezwisko mia\u0142o by\u0107 stosowane jako synonim cz\u0142owieka prymitywnego, oci\u0119\u017ca\u0142ego i upartego. Bojkowie, co zrozumia\u0142e, niech\u0119tnie odnosili sie do tej nazwy, okre\u015blaj\u0105c siebie Werchowy\u0144cami <\/em>lub Hyrniakami<\/em>. Bojkowie byli ludem stosunkowo prostym i bardzo biednym. Podstaw\u0105 ich \u017cycia by\u0142o rolnictwo i pasterstwo. \u017bycie duchowe Bojk\u00f3w nierozerwalnie zwi\u0105zane by\u0142o z cerkwi\u0105. Pomimo swojej g\u0142\u0119bokiej religijno\u015bci byli to ludzie wyj\u0105tkowo zabobonni. Bojk\u00f3w charakteryzowa\u0142 pewien konserwatyzm kulturowy. Zamieszkuj\u0105c lesiste, trudno dost\u0119pne  tereny g\u00f3rskie, z natury mieli ograniczone mo\u017cliwo\u015bci kontaktu ze \u015bwiatem i sami \u015bwiadomie te\u017c ich unikali, stroni\u0105c od obcych wp\u0142yw\u00f3w Poczucie to\u017csamo\u015bci narodowej w\u0142a\u015bciwie u Bojk\u00f3w nie wyst\u0119powa\u0142o, \u017cyli tak jak to by\u0142o przekazywane z dziada pradziada. Dopiero od po\u0142owy XIX w. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces ukrainizacji Bojk\u00f3w, kt\u00f3ry przybra\u0142 na sile na prze\u0142omie XIX i XX stulecia.<\/strong><\/h6>\n
Bieszczady do czas\u00f3w  II wojny \u015bwiatowej zamieszkiwa\u0142a przede wszystkim ludno\u015b\u0107 rusi\u0144ska, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej dominuj\u0105c\u0105 grup\u0119 etniczn\u0105 stanowili Bojkowie, sami sobie okre\u015blaj\u0105cy mianem Rusin\u00f3w lub Ukrai\u0144c\u00f3w. W dalszej kolejno\u015bci zamieszkiwali ten region Polacy. Przynale\u017cno\u015b\u0107 narodowa mia\u0142a wp\u0142yw na wyb\u00f3r wyznania. Powszechnie panowa\u0142o przekonanie, ze grekokatolik to Rusin (Ukrainiec), a Polak to cz\u0142owiek wyznania rzymskokatolickiego, cho\u0107 nie zawsze by\u0142o to tak jednoznaczne. Wszyscy jednak \u017cyli na og\u00f3\u0142 zgodnie, wsp\u00f3lnie obchodzono \u015bwi\u0119ta polskie i ruskie, szanowano nawzajem swoj\u0105 kultur\u0119 i zwyczaje, a ma\u0142\u017ce\u0144stwa mieszane nie nale\u017ca\u0142y tu do rzadko\u015bci. Przyk\u0142adem zgodnego wsp\u00f3\u0142\u017cycia  Polak\u00f3w i Rusin\u00f3w  jest cerkiew i ko\u015bci\u00f3\u0142 w Myczkowie \u2013 dwie stoj\u0105ce obok siebie \u015bwi\u0105tynie, kt\u00f3re ufundowa\u0142 mieszka\u0144com swojej wioski w\u0142a\u015bciciel, Jan Nepomucen Zatorski.<\/strong><\/h6>\n
W czasie II wojny \u015bwiatowej  i tu\u017c po jej zako\u0144czeniu stosunki etniczne w  Bieszczadach uleg\u0142y diametralnej zmianie. Zag\u0142ada spotka\u0142a liczn\u0105 tu niegdy\u015b spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105, wyludni\u0142y si\u0119 niemieckie kolonie. W latach 1944 \u2013 1947 Bieszczady by\u0142y rejonem aktywnej dzia\u0142alno\u015bci nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich oraz oddzia\u0142\u00f3w Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii, czego przejawem by\u0142y liczne akty terroru i mordy na ludno\u015bci polskiej. Cz\u0119sto mia\u0142y miejsce walki jednostek Wojska Polskiego i milicji z oddzia\u0142ami UPA. Dochodzi\u0142o te\u017c do odwetowych akcji na ludno\u015bci ukrai\u0144skiej. W wyniku decyzji politycznych, w tym wytyczenia nowych granic, w latach 1944 \u2013 1946  znaczna cze\u015b\u0107 zamieszka\u0142ej tu ludno\u015bci ukrai\u0144skiej zosta\u0142a wysiedlona do sowieckiej Ukrainy. W za\u0142o\u017ceniu repatriacja mia\u0142a by\u0107 dokonywana na zasadzie dobrowolno\u015bci, jednak wobec ma\u0142ej liczby ochotnik\u00f3w zacz\u0119to stosowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju naciski, a w ko\u0144cu bezpo\u015bredni przymus. Proces masowych wysiedle\u0144 doko\u0144czy\u0142a w 1947 r. Akcja \u201eWis\u0142a.\u201d Jej celem by\u0142o ostateczne rozbicie UPA i ca\u0142kowite wysiedlenie ludno\u015bci ukrai\u0144skiej z teren\u00f3w po\u0142udniowo \u2013 wschodniej Polski na tzw. Ziemie Odzyskane. Stosowano tu kryterium wyznaniowe, bez wzgl\u0119du na \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105. Wysiedlenia by\u0142y dramatem dla tysi\u0119cy ludzi, w du\u017cej mierze nie zaanga\u017cowanych ideowo po \u017cadnej stronie konfliktu, zmuszonych  do porzucenia swojej ojcowizny, ca\u0142ego dorobku  \u017cycia, cz\u0119sto te\u017c rozdzielenia z rodzin\u0105, co dotyczy\u0142o rodzin mieszanych.<\/strong><\/h6>\n
W wyniku dzia\u0142alno\u015bci UPA oraz przymusowych wysiedle\u0144 Bieszczady ca\u0142kowicie wyludnia\u0142y. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 opuszczonych wsi zosta\u0142a spalona. Pozosta\u0142y po nich tylko nazwy, cmentarze, gdzieniegdzie ruiny cerkwi, fragmenty zabudowa\u0144, studnie oraz zdzicza\u0142e sady. S\u0105 one niemym \u015bwiadkiem historii, wype\u0142nionym pami\u0119ci\u0105 o ludziach, kt\u00f3rzy z mozo\u0142em budowali tutaj swoje ma\u0142e ojczyzny, ale i dowodem ogromu ludzkich nieszcz\u0119\u015b\u0107 i tragedii, przelanych \u0142ez, a cz\u0119sto i krwi.<\/strong><\/h6>\n
Gminne Muzeum Kultury Duchowej i Materialnej Bojk\u00f3w zaprasza w sentymentaln\u0105 podr\u00f3\u017c  po przedwojennych Bieszczadach, barwnych, t\u0119tni\u0105cych \u017cyciem, do refleksji nad histori\u0105 ludzi i \u015bwiatem, kt\u00f3ry odszed\u0142 ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci.<\/strong><\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bieszczady maj\u0105 niezwykle barwn\u0105 i ciekaw\u0105 histori\u0119, na przestrzeni wiek\u00f3w sta\u0142y si\u0119 one prawdziwym tyglem kulturowym. Od czasu, kiedy to na arenie dziej\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 w X w. pa\u0144stwa, Polska Piast\u00f3w i Ru\u015b Kijowska, po\u0142udniowo \u2013 wschodnie rubie\u017ce naszego kraju, w tym Bieszczady, stanowi\u0142y sporne terytorium pomi\u0119dzy Polsk\u0105, a Rusi\u0105. Pretensje do tych ziem zg\u0142aszali… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/99"}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/99\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2112,"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/99\/revisions\/2112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumbojkow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}